Piet Boendermaker: kunstverzamelaar van de Bergense school

Piet Boendermaker was een Nederlandse kunstverzamelaar en mecenas die een bepalende rol speelde in de ontwikkeling en bekendheid van de Bergense School in het begin van de twintigste eeuw. Hij werd in 1877 in Amsterdam geboren in een welgestelde familie, wat hem de mogelijkheid gaf om al vroeg moderne kunst te verzamelen. Rond 1902 begon hij interesse te tonen in vernieuwende kunstenaars die zich afzetten tegen de gevestigde academische stijl. Via onder anderen Leo Gestel, met wie hij bevriend raakte, maakte hij kennis met een groep moderne schilders die later bij de Bergense School zouden worden ondergebracht.

In dezelfde periode ontstond in het Noord-Hollandse Bergen een kunstenaarsgemeenschap die zich kenmerkte door een expressionistische stijl waarin invloeden van het kubisme en donkere kleurtonen duidelijk herkenbaar waren. Boendermaker bezocht Bergen steeds vaker en ontwikkelde een sterke affiniteit met de kunstenaars die daar werkten. In 1917 kocht hij huize De Klomp en verhuisde met zijn gezin naar het dorp. Zijn huis groeide al snel uit tot een belangrijk ontmoetingspunt voor kunstenaars en kunstliefhebbers, waar kunst werd besproken, gemaakt en verhandeld.

Boendermaker werd niet alleen bewonderaar, maar ook een cruciale levenslijn voor vele schilders. Hij kocht grote hoeveelheden werk, verstrekte maandelijks financiële steun en zorgde zo voor een zekere bestaansbasis in een periode waarin moderne kunst nog lang niet breed werd gewaardeerd. Zijn verzameling groeide uit tot een van de grootste particuliere kunstcollecties van Nederland, met duizenden schilderijen, tekeningen en aquarellen, vooral afkomstig van kunstenaars als Leo Gestel, Arnoud Colnot, Dirk Filarski, Wim Schuhmacher en Charley Toorop (Bruning Heintz heeft werken van deze kunstenaars in collectie).

Omdat zijn collectie zo omvangrijk werd, liet hij in 1928 een eigen kunstzaal naast zijn huis bouwen: Kunstzaal Boendermaker. Daar konden bezoekers op afspraak werk bekijken en werden regelmatig tentoonstellingen georganiseerd. Daarnaast leende hij talloze werken uit aan musea, waaronder het Stedelijk Museum in Amsterdam, waardoor de Bergense School ook buiten Bergen zichtbaarheid kreeg en aan status won.

De economische crisis van 1929 trof Boendermaker zwaar. Hij moest zijn verzameling overdragen aan een bank en een groot deel ervan werd later verspreid via veilingen. Hoewel daarmee zijn levenswerk uiteenviel, bleef zijn invloed op de Nederlandse kunstwereld duidelijk zichtbaar. Dankzij zijn betrokkenheid kregen kunstenaars van de Bergense School niet alleen bestaanszekerheid, maar ook een plaats in de kunstgeschiedenis die zij zonder zijn steun waarschijnlijk niet hadden bereikt. Musea zoals het Stedelijk Museum Alkmaar bewaren tot op de dag van vandaag belangrijke werken uit deze stroming, waardoor de bijdrage van Boendermaker indirect voortleeft.

Kortom, Piet Boendermaker was niet slechts verzamelaar, maar een motor achter de ontwikkeling van de Bergense School. Hij bracht kunstenaars samen, gaf hen financiële ruimte en maakte het mogelijk dat hun werk gezien en erkend werd. Het was een rol die hem tot een van de belangrijkste cultuurdragers van zijn tijd maakt. Bruning Heintz kan u het boek over Piet Boendermaker van harte aanbevelen (ISBN:9789040099571).