De verrassingen van de kunsthandel: drie bijzondere vondsten van Geer van Velde uit Frankrijk

Hans Heintz8 dagen geleden

Soms begint een bijzondere ontdekking met een onverwacht telefoontje. Onlangs werden we benaderd door een Franse kunsthandelaar die ons drie schitterende werken van Geer van Velde aanbood, afkomstig uit de collectie van Geer's goede vriend Piet Moget. Een vondst die niet alleen artistiek bijzonder is, maar ook een prachtig verhaal vertelt over vriendschap, bewondering en de internationale wereld van de kunst.

Het onverwachte avontuur van de kunsthandel

Wie in de kunsthandel werkt, weet dat geen dag hetzelfde is. Natuurlijk draait ons vak om kennis, ervaring, een goed oog en het herkennen van kwaliteit. Maar minstens zo belangrijk zijn nieuwsgierigheid, contacten en soms gewoon een beetje geluk.

Juist dat maakt de kunsthandel zo aantrekkelijk. Je weet nooit precies wat er achter het volgende telefoontje, e-mailtje of bezoek schuilgaat. Soms leidt een toevallige ontmoeting tot een bijzondere ontdekking. En soms komt er een schilderij op je pad waarvan je direct voelt dat er iets bijzonders aan de hand is.

Dat laatste overkwam ons onlangs. Een Franse kunsthandelaar nam contact met ons op met een aanbod dat onmiddellijk onze aandacht trok: drie prachtige werken van Geer van Velde, afkomstig uit de collectie van Piet Moget.

Gouache (20 x 26 cm)

Gouache (21 x 20 cm)

Niet alleen de schilderijen zelf spraken ons aan. Ook hun herkomst maakte deze vondst bijzonder. Want achter deze drie werken gaat een verhaal schuil dat twee Nederlandse kunstenaars met elkaar verbindt, maar dat zich grotendeels in Frankrijk afspeelde.

Geer van Velde: een Nederlandse schilder met een Franse ziel

Geer van Velde (1898–1977) werd geboren in Lisse en ontwikkelde zich tot een van de interessante Nederlandse kunstenaars die hun artistieke leven voor een belangrijk deel in Frankrijk opbouwden. Zijn oudere broer Bram van Velde was eveneens schilder.

In 1925 vertrok Geer naar Parijs, waar hij terechtkwam in het bruisende internationale kunstklimaat van die tijd. Hier kwam hij in aanraking met de moderne schilderkunst en ontwikkelde hij geleidelijk een eigen, herkenbare beeldtaal.

Zijn werk veranderde in de loop der jaren aanzienlijk. Waar hij aanvankelijk nog herkenbare onderwerpen schilderde, verschoof zijn aandacht steeds meer naar de onderlinge verhouding tussen kleur, vorm, ruimte en licht. Zijn schilderijen werden abstracter, maar behielden een bijzondere rust en evenwichtigheid.

Geer van de Velde

Ook het mediterrane licht speelde een belangrijke rol in zijn ontwikkeling. Vanaf 1938 woonde hij met zijn vrouw Elisabeth in Zuid-Frankrijk. Na de oorlog vestigde hij zich in Cachan, bij Parijs, waar hij tot zijn overlijden in 1977 bleef werken.

Wie naar zijn schilderijen kijkt, ziet hoe hij met ogenschijnlijk eenvoudige vormen en subtiele kleurverschillen een grote ruimtelijke werking wist te bereiken. Zijn werk vraagt niet altijd om een snelle blik. Het nodigt juist uit om even stil te staan en de compositie, het licht en de onderlinge verhoudingen rustig in je op te nemen.

Het is een schilderkunst waarin verstilling en concentratie centraal staan. En misschien is dat wel een van de redenen waarom zijn werk nog altijd zoveel liefhebbers aanspreekt.

Piet Moget: bewonderaar, vriend en kunstenaar

Het verhaal wordt nog interessanter wanneer we kijken naar Piet Moget (1928–2015), uit wiens collectie de drie werken afkomstig zijn.

Moget was eveneens een Nederlandse kunstenaar die een groot deel van zijn leven in Frankrijk doorbracht. Zijn kennismaking met het werk van Geer van Velde zou een belangrijke rol spelen in zijn artistieke ontwikkeling.

In 1947 bezocht de toen achttienjarige Moget een tentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum met de titel Fransche Kunst van Bonnard tot heden. Hij maakte er kennis met het werk van verschillende grote moderne kunstenaars, maar één schilderij maakte bijzonder veel indruk op hem: Méditerranée van Geer van Velde (zie afbeelding hieronder, niet zeker is dat dit precies hetzelfde werk is).

Mediterranée van Geer van de Velde

Wat hem daarin trof, was de bijzondere manier waarop van Velde met licht, kleur en ruimte omging. Het schilderij maakte zo'n indruk dat Moget de kunstenaar graag persoonlijk wilde ontmoeten.

Vijf jaar later, in 1952, besloot hij de stoute schoenen aan te trekken. Hij zocht van Velde onaangekondigd op in Cachan, bij Parijs. Het was een spontane stap die het begin vormde van een bijzondere vriendschap.

Piet Moget

Wat begon als de bewondering van een jonge kunstenaar voor een schilder die hij als voorbeeld zag, groeide uit tot een langdurige persoonlijke en artistieke band. Moget beschouwde van Velde zelfs als zijn spirituele vader: iemand die hem niet alleen als schilder inspireerde, maar ook als mens veel betekende.

Dat maakt hun relatie bijzonder. Het ging niet uitsluitend om bewondering voor elkaars werk, maar ook om een oprechte verbondenheid tussen twee kunstenaars die hun leven en werk grotendeels buiten Nederland hadden opgebouwd.

Twee kunstenaars, verbonden door licht en landschap

Hoewel Geer van Velde en Piet Moget ieder een eigen artistieke ontwikkeling doormaakten, is er een verwantschap in hun aandacht voor licht, kleur en ruimte.

Bij van Velde zien we hoe de werkelijkheid steeds verder wordt teruggebracht tot een zorgvuldig opgebouwde compositie van vlakken, lijnen en kleuren. Bij Moget speelt de waarneming van het landschap, en vooral van het licht boven de Middellandse Zee, een belangrijke rol.

Moget ontdekte samen met zijn vrouw Mary in 1947 de omgeving van Port-la-Nouvelle, aan de Franse kust. Het landschap en het licht daar maakten diepe indruk op hem. In 1952 vestigde het echtpaar zich definitief in de regio.

Ook buiten zijn eigen schilderkunst speelde Moget een belangrijke rol in de kunstwereld. Hij zette zich in voor moderne en hedendaagse kunst en richtte in Sigean het Lieu d'Art Contemporain op, een plek waar kunstwerken werden getoond en kunstenaars en kunstliefhebbers elkaar konden ontmoeten.

Moget was daarmee niet alleen schilder en verzamelaar, maar ook een belangrijke pleitbezorger van de moderne kunst.

Dat juist drie werken van van Velde uit zijn collectie bij ons terechtkomen, geeft deze aanwinst een extra dimensie. We verwerven niet alleen drie schilderijen van een bijzondere Nederlandse kunstenaar, maar ook werken met een directe historische verbinding met iemand die hem persoonlijk kende en bewonderde.

Kunst kopen in het buitenland: voorzichtigheid en vertrouwen

Voor ons als kunsthandelaren is het kopen van kunst in het buitenland een vanzelfsprekend onderdeel van het vak. Internationale contacten brengen je in aanraking met collecties en werken die je in Nederland misschien niet snel zou tegenkomen.

Toch vraagt het kopen over de grens om oplettendheid. Vervalsingen van Nederlandse kunstenaars worden geregeld in het buitenland aangeboden. Dat kan onder meer te maken hebben met het feit dat de specialistische kennis van een bepaalde kunstenaar niet overal even sterk aanwezig is.

Wie minder vertrouwd is met het oeuvre, de gebruikte technieken en de ontwikkeling van een kunstenaar, kan een verkeerde inschatting maken. Daarom kijken we bij een aankoop nooit alleen naar het schilderij zelf. Ook de herkomst, de documentatie, de stijl en de historische context zijn van groot belang.

Een goede provenance (de gedocumenteerde geschiedenis van het bezit van een kunstwerk) kan daarbij veel duidelijkheid bieden. Natuurlijk is herkomst niet in alle gevallen op zichzelf doorslaggevend, maar ze kan wel een belangrijke bijdrage leveren aan het vertrouwen in een werk.

In het geval van de drie schilderijen van Geer van Velde is de herkomst uit de collectie van Piet Moget bijzonder betekenisvol. Er zitten ook certificaten op naam van Piet Moget bij. Zijn persoonlijke band met van Velde maakt de geschiedenis achter deze werken extra overtuigend.

Waarom Frankrijk juist zo'n interessante plek is

Er bestaat een bijzondere paradox in de internationale kunsthandel: Nederlandse kunstenaars zijn soms juist buiten Nederland op hun interessantst te vinden.

Dat geldt zeker voor Geer van Velde. Hij woonde en werkte een groot deel van zijn leven in Frankrijk. Het is daarom niet vreemd dat er juist daar werken van hem in particuliere collecties zijn terechtgekomen.

Wie uitsluitend in Nederland naar zijn schilderijen zoekt, loopt mogelijk bijzondere kansen mis. Door over de grens te kijken, kom je in contact met andere verzamelgeschiedenissen, andere netwerken en soms met werken die al tientallen jaren buiten het zicht van de Nederlandse kunstmarkt zijn gebleven.

In dit geval kwamen verschillende elementen op een mooie manier samen: een Franse handelaar, drie bijzondere schilderijen, de collectie van Piet Moget en de historische band tussen twee kunstenaars.

Dat maakt deze vondst voor ons zoveel meer dan een geslaagde aankoop.

Drie schilderijen en een verhaal om te koesteren

Wat ons zo aanspreekt in de kunsthandel, is dat je voortdurend op zoek bent naar kunst, maar ondertussen ook verhalen ontdekt. Achter ieder schilderij kan een geschiedenis schuilgaan van verzamelaars, vriendschappen, reizen en onverwachte ontmoetingen.

De drie werken van Geer van Velde zijn daarvan een prachtig voorbeeld. Ze herinneren ons aan de bijzondere band tussen Van Velde en Moget, aan de invloed die een schilderij op een jonge kunstenaar kan hebben en aan de manier waarop kunst mensen en generaties met elkaar verbindt.

We zijn dan ook bijzonder blij met deze drie aanwinsten voor Bruning Heintz Fine Art. Natuurlijk vanwege hun artistieke kwaliteit, maar zeker ook vanwege hun herkomst en het verhaal dat ze met zich meedragen.

En misschien is dat wel het mooiste aspect van ons vak: je kunt veel kennis hebben, zorgvuldig zoeken en precies weten waar je naar op zoek bent, maar de meest bijzondere ontdekkingen laten zich niet altijd plannen.

Soms moet je gewoon de telefoon opnemen, goed kijken en je laten verrassen.

Drie schitterende schilderijen uit Frankrijk, afkomstig uit de collectie van Piet Moget. Een bijzondere vondst, een mooi verhaal en opnieuw een avontuur dat laat zien waarom we zoveel plezier beleven aan de kunsthandel.

Bij Bruning Heintz Fine Art geloven we dat de mooiste ontdekkingen ontstaan wanneer kennis, nieuwsgierigheid en liefde voor kunst samenkomen.