Johan Dijkstra
Zomer in Garnwerd
Over het schilderij
Dit schilderij toont de iconische dijk bij Garnwerd in Groningen, vastgelegd in krachtige kleuren door Johan Dijkstra, een van de belangrijkste kunstenaars van De Ploeg. Het werk vangt het open uitzicht over de dijk en de karakteristieke Groninger dorpshuisjes in een licht dat typisch is voor het noorden van Nederland. ​Op het doek kronkelt de zonnige dijk diagonaal door het beeld, met links het Reitdiep en een brug, en rechts de rij oude huisjes met oranje daken die warm oplichten tegen de blauwe lucht. De expressieve penseelstreken en contrastrijke kleuren (namelijk felgroene graspartijen, diepe blauwe schaduwen en oranje daken) geven het landschap een bijna vibrerende energie die kenmerkend is voor Dijkstra’s expressionistische periode. ​​ Johan Dijkstra was een toonaangevend Nederlands expressionist en mede‑oprichter van kunstenaarsvereniging De Ploeg, die in 1918 in Groningen ontstond als vernieuwend collectief. Binnen De Ploeg geldt hij, samen met onder anderen Jan Wiegers en Jan Altink, als een sleutelfiguur in de ontwikkeling van de moderne Groninger schilderkunst. ​ De Ploeg‑schilders trokken veelvuldig het Groninger land in om het Reitdiepgebied, dorpen als Garnwerd en de omliggende kerkjes vast te leggen in gedurfde kleuren en vereenvoudigde vormen. Waar de dijk destijds nog een open, weids panorama bood, is hij tegenwoordig grotendeels begroeid met struiken en hagen, waardoor dit specifieke uitzicht niet meer bestaat.​
Over de kunstenaar
Johan Dijkstra was een belangrijk Nederlands expressionist. Hij woonde en wekte in Groningen waar hij samen met onder andere Jan Wiegers en Jan Altink oprichter was van de Groninger Ploeg, een bekend schildergezelschap. Hij had grote liefde voor het Groningse landschap. Vanaf 1920 experimenteerde Johan Dijkstra meer met kleur. Hij schilderde een periode in een pointillistische stijl en werd ook sterk beïnvloed door het werk van Vincent van Gogh. Hij reisde veel door het Groninger land en legde het landschap met oogstende boeren vast, maar ook de eeuwenoude kerkjes in de dorpjes. Omstreeks 1925 begon Johan Dijkstra expressionistisch te schilderen, een stijl die Jan Wiegers via zijn contacten met de Duitse expressionist Kirchner in Groningen introduceerde. Dijkstra werkte veel met wasverf, waarbij olieverf werd gemengd met wasbenzine. De verdunde verf droogde snel waardoor ‘laag op laag’ vlot konden worden aangebracht. Ook bleven de kleuren fel, waardoor vernissen overbodig was geworden en de werken een bijzondere matte uitstraling kregen. De werken uit deze jaren, met zijn felle kleuren en vereenvoudigde vormen, tonen Johan Dijkstra’s ontzag voor de Duitse schilders van de Brücke en de Noorse schilder Edvard Munch. Dijkstra zag het Groningse platteland als één zinderende kleurexplosie. Zelfs een modderige landweg met regenplassen schilderde hij in de meest uitbundige tinten paars, oranje, blauw en roze. Na 1930 is zijn meest heftige expressionisme voorbij en gaat Johan Dijkstra werken in een behoudendere stijl die het best kan worden omschreven als ‘verhevigd impressionisme’. Na 1940 zijn geen sporen meer te vinden van het modernisme uit de twintiger jaren.
Meer van deze kunstenaar
Johan Dijkstra
Gronings landschap met twee zonnebloemen
Johan Dijkstra
Stelmakerij Dijkmeijer te Vriescheloo (Westerwolde)
Johan Dijkstra
Gezicht op Thesinge
Johan Dijkstra
Nazomer in Garnwerd
Johan Dijkstra
Zomers landschap (mogelijk omgeving Westerwolde)
Johan Dijkstra
Mediterrane binnenplaats
Johan Dijkstra
Paardenmarkt te Zuidlaren
Johan Dijkstra
Gezicht op het strand bij Lago d'Orta (Italië)
Johan Dijkstra
Herfst in Groningen
Johan Dijkstra
Gezicht op Niehove
Johan Dijkstra
Toscaans landschap