De kunsthandel kent veel plagen

Ondernemen is (ingecalculeerd) risico nemen. Dat geldt zeker ook voor de kunsthandel. Je koopt een schilderij. Dat kan nep zijn, je kunt er een te hoge prijs voor betalen, de staat kan slecht zijn et cetera. Daarna moet je het schilderij vaak opknappen en van nieuwe lijst voorzien alvorens het mooi te kunnen presenteren. Dan is het een kwestie van wachten tot een potentiële klant zich ervoor meldt, of niet. In de kunsthandel zegt men dat de klant al geboren is. Maar toch kan het een lange tijd duren voordat deze zich meldt. Intussen kan het schilderij in waarde dalen. Als het al niet aangetast wordt door brand- of waterschade of wellicht zelfs gestolen.

Zo loop je als kunsthandelaar verschillende typen risico’s. Je kunt je hier overigens voor verzekeren maar dat kost een rib uit je lijf.

Het klinkt dom maar het kostte mij enige tijd om te bedenken dat het hier vermoedelijk het werk van beestjes was. Nader biologisch literatuuronderzoek leerde mij dat de ongenode gast wellicht een bonte knaagkever was, of de houtwormkever, of de klopkever. Na nog dieper nadenken realiseerde ik mij dat de betreffende lijst vrij nieuw was en dat ik tegelijk meerdere werken van deze lijst had voorzien, vermoedelijk afkomstig uit dezelfde partij hout. De andere schilderijen bevonden zich in onze opslag. En ja hoor, toen ik die lijsten bekeek zag ik ook wat zaagsel op de grond liggen en kleine ronde gaatjes in de lijst zelf. Paniek maakte zich meester van mij.

In de opslag (die bevond zich toen nog bij mij thuis, tegenwoordig bij een gespecialiseerd bedrijf) stonden tientallen lijsten waarvan het grootste deel bij Gehring vandaan kwam. Dat is zo’n beetje de hofleverancier van Nederland als het om lijsten gaat. Een gemiddelde lijst van dit mooie bedrijf, kost al snel 1.000 euro. Als de kever erg hongerig was, zou het mij vele duizenden euro’s kunnen gaan kosten. Nadere inspectie van de verschillende schilderijen leerde mij dat ook andere lijsten intussen waren bezocht door de kever (welke dan ook). Het was tijd voor een crisisaanpak. Ik belde direct diverse kennissen uit de kunstwereld om hen om advies te vragen. Maar bijna niemand had ooit eerder met dit bijltje gehakt. Ik moest het toch zelf uitvinden. Als eerste wilde ik de kever bestrijden met gif. Dit bleek lastig. Het is lastig om de larven te bereiken die mogelijk diep in het hout zitten. Verder was het gif dermate slecht dat het ook mijn gezondheid zou schaden. Dan maar een biologische oplossing. Ik vond nota bene in België een bepaald transparant middel waarmee ik de aangetaste schilderijlijsten zou moeten insmeren om verder verspreiding te stoppen. Ik ben daar twee dagen mee bezig geweest zonder te weten hoe effectief het echt was. Maar je moet wat in zo’n noodgeval. Bij één heel dure lijst, leek het proces nauwelijks te stoppen. Daar moest ik iets anders voor bedenken.

Enig googlen bracht mij op het spoor van een restauratie-centrum in Hilversum alwaar men kan helpen met het bestrijden van de larven van de houtworm. Dat doet men door de aangetaste objecten in de vriezer te zetten. Zelf zegt men: “wij werken namelijk met de shock-vries techniek. Deze behandelingsmethode werkt ook bij motten en larven in bijvoorbeeld kleden en gordijnen. Wist u dat de volwassen houtworm (kever) geen directe schade aanricht aan houten objecten, het zijn de larven die de schade veroorzaken. De vrouwtjeskever legt tientallen eitjes vaak op/in hetzelfde object. Door de snelle temperatuurdaling en extreme kou, worden alle ongedierte en larven gedood. De shock is zeer belangrijk. Wanneer de temperatuurdaling niet snel genoeg plaatsvindt, heeft de larven de tijd om zich aan te passen zodat ze extreme kou kunnen weerstaan.”

Natuurlijk is dit een soort van paardenmiddel maar voor mijn gevoel was ik aanbeland bij den Totalen Krieg. Ik toog dan ook naar Hilversum met alle schilderijen en lijsten waarvan ik vermoedde dat er kever in zat. Deze gingen voor ongeveer een maand lekker de koelcel in (minus 40 graden). Gewoon naar de Goelag in Siberië gestuurd worden. Dat zou dat tuig mores leren !

Later haalde ik de werken op maar ik was nog niet helemaal gerustgesteld. Eerst zien dan geloven. Inderdaad bleek bij 1 werk (met nota bene een heel dure lijst, de beestjes hebben een goede smaak) nog iets van activiteit te zijn. Niet alle larven waren gedood. Dat werk is nogmaals 4 weken in de koelcel gegaan. Daarna was alles in orde en was ik een illusie armer en een ervaring rijker. Overigens ben ik zeer goed geholpen door het restauratieatelier.

En ik heb geleerd dat eikels toch wel nuttig zijn. Als je deze bij de schilderijen plaatst, schrikt dat ongedierte af. En dit is geen grap.