Jaap Egmond
Wit reliëf uit 1975
Over het schilderij
Dit reliëf van Jaap Egmond (gedateerd 1975) is een vierkant werk van 86 x 86 cm, uitgevoerd in witgeschilderd papier-maché op karton. Het werk heeft een uitgesproken minimalistisch en architecturaal karakter. Het oppervlak is opgebouwd uit rechthoekige vlakken die in horizontale rijen zijn gerangschikt. De afzonderlijke elementen lijken als stroken of panelen over elkaar heen geplaatst, waardoor een subtiel ritme ontstaat. Elk vlak is licht geplooid of gevouwen, waardoor het oppervlak niet vlak blijft maar een spel van schaduwen en licht creëert. De plooien verschillen subtiel van richting en diepte, wat het werk een levendige, bijna ademende structuur geeft. Door de volledig witte beschildering worden kleur en decoratie uitgesloten; de nadruk ligt volledig op vorm, textuur en lichtwerking. Het natuurlijke licht benadrukt de reliëfwerking: uitstekende delen vangen het licht, terwijl de terugliggende plooien zachte schaduwen vormen. Hierdoor verandert de uitstraling van het werk afhankelijk van de lichtinval en het standpunt van de beschouwer. De herhaling van vergelijkbare rechthoekige vormen suggereert orde en systematiek, maar de handmatige plooien en lichte variaties brengen een organisch en ambachtelijk element in het geheel. Het contrast tussen strakke geometrie en zachte, bijna textiele plooistructuur maakt het werk spannend en tactiel. Het reliëf verkeert in perfecte staat en is recent nagekeken door de zoon van de kunstenaar, wat de authenticiteit en conservering onderstreept.
Over de kunstenaar
Jaap Egmond volgde in Amsterdam de opleiding tot tekenleraar en bovendien voltooide hij een muziekstudie aan het conservatorium. Na zijn academietijd heeft hij nooit meer figuratieve tekeningen gemaakt en zich gewijd aan de abstractie. Dat was zijn bewuste keuze: Structuren laten vrijheid voor de eigen creativiteit. De geometrische abstractie is voor Jaap Egmond de manier om die werkelijkheid te verbeelden. Het minimalisme had zijn belangstelling. Zijn oeuvre begint bij papierreliëfs, daarna gaat hij reliëfs en beelden maken in zowel roestvrijstaal als plexiglas. Jaap Egmond maakte talloze schetsen die vooraf gingen aan de uiteindelijke papier-reliëfs, die zich aan de wand in verschillende ruimte en onder wisselend licht anders gedragen. Een glooiing, een lichtbaan een mooie schaduw of een pad doorbreekt het patroon van ogenschijnlijk gelijksoortige, witte vierkante vlakjes. Pas in de laatste fase van zijn kunstenaarschap gaat Jaap Egmond schilderen en kleur gebruiken. Signeren deed Jaap Egmond niet of heel summier met een enkele e. De titels bleven zakelijk, nuchter als de kunstenaar zelf: Doorsneden vierkant of Versmelting van twaalf vierzijdige piramiden luiden enkele van zijn titels. In het begin exposeerde hij uitsluitend in kleine galeries in de Amsterdamse Jordaan, maar de erkenning kwam snel. In 1974 was er een overzicht te zien in het Van Reekum Museum in Apeldoorn NL.
