Jaap Hillenius
Jaap Hillenius – Volume totaal, 1976
Over het schilderij
In Volume totaal onderzoekt Jaap Hillenius de schilderkunstige mogelijkheden van kleur, ritme en ruimtelijkheid. Het werk bevindt zich op een interessant punt in zijn ontwikkeling: de herkenbare werkelijkheid wordt steeds verder teruggebracht tot een spel van kleurvlakken, lijnen en ritmische bewegingen. De titel Volume totaal is veelzeggend. Hillenius lijkt niet zozeer een concreet landschap of een afzonderlijke figuur te willen weergeven, maar probeert een ruimtelijke ervaring als geheel zichtbaar te maken. De vormen suggereren diepte en beweging zonder dat de ruimte volgens traditionele perspectiefregels wordt opgebouwd. Daardoor ontstaat een beeld waarin het oog voortdurend van het ene kleurgebied naar het andere wordt geleid. Die manier van schilderen sluit nauw aan bij Hillenius' fascinatie voor de menselijke waarneming. Hij was sterk geïnteresseerd in de vraag hoe het oog zich door een schilderij beweegt en hoe kleuren en contrasten de ervaring van ruimte beïnvloeden. Later zou hij dit onderzoek nog systematischer voortzetten. Tegelijkertijd blijft zijn schilderkunst geworteld in het impressionisme. Hillenius werd beschreven als een eigentijdse voortzetter van het impressionistische gedachtegoed, waarbij hij de zichtbare werkelijkheid niet letterlijk kopieerde, maar probeerde te vertalen naar licht, kleur en beweging. Zijn schilderijen kregen daardoor een steeds meer mozaïekachtige structuur van vereenvoudigde vormen. Juist het formaat van Volume totaal (140 × 100 cm) versterkt dit effect. Het schilderij is groot genoeg om de beschouwer niet alleen naar een voorstelling te laten kijken, maar hem als het ware in het kleur- en ritmepatroon te betrekken.
Over de kunstenaar
Jaap Hillenius was een Nederlands kunstschilder, tekenaar & graficus. Hij maakte schilderwerk in een eigentijdse variant van het impressionisme, waarbij een subtiel spel met kleurrijke vlekken in veelal abstracte combinaties zijn ideaalbeeld van de lichtval op een groep mensen op een zonnige dag in de schaduw van een boom aan het water lijken weer te geven. Hij tekende en schilderde in eerste instantie figuratief en noemde zichzelf in zijn beginjaren een ‘gevoelig expressionist’. Hij was later vooral geïnteresseerd in de menselijke waarneming. In reeksen werken onderzocht hij hoe door schilderkunstige accenten de oogbewegingen van de toeschouwer door het schilderij kunnen worden geleid. Naast schilderijen maakte hij tekeningen, aquarellen en grafiek. Ook realiseerde hij werk in de openbare ruimte. Zo maakte hij in 1993 een serie van acht geschilderde panelen aan sporthal Wibaut. In terugblik spreekt men over zijn werk als ‘een consistent oeuvre’. Hillenius was een pointillist en had als groot voorbeeld “Dimanche d’été à la Grande Jatte” van Seurat. Jaap Hillenius werd geboren als zoon van Jan Machiel Hillenius, bankemployee, en Johanna Petronella Dangermond. Hij was een jongere broer van de schrijver Dick Hillenius, wiens boek “De vreemde eilandbewoner (1967)” hij illustreerde, en was getrouwd met schilder en fotograaf Mies de Roos (1934-2008). Vanaf de jaren 60 werkte hij in een atelier in de tuin van Aldo en Hannie van Eyck in Loenen aan de Vecht.
