Jo Koster
Jo Koster – Le mas, 1937
Over het schilderij
Dit zonnige mediterrane landschap van Jo Koster van Hattem (1868–1944) werd in 1937 geschilderd tijdens een van haar reizen door Zuid-Europa. Het werk ademt de sfeer van de Provence: een karakteristieke mas, d.w.z. een eenvoudige, wit gepleisterde boerenwoning met lage bijgebouwen en rode dakpannen, ligt in het groene landschap aan de voet van een indrukwekkend bergmassief. De voorstelling is waarschijnlijk te situeren in de omgeving van Aix-en-Provence. Koster benadert het landschap niet op een strikt naturalistische manier. De bergen zijn opgebouwd uit een rijk palet van roze, lila, blauwgroene en okerkleurige toetsen, terwijl de voorgrond bestaat uit een levendig mozaïek van korte, ritmische penseelstreken. Het licht wordt daardoor niet zozeer weergegeven als wel in kleur ontleed. Juist daarin is de invloed van het neo-impressionisme herkenbaar. Koster maakt gebruik van een karakteristieke streepjes- en stippeltechniek, waarbij afzonderlijke kleurtoetsen naast elkaar worden geplaatst en zich in het oog van de beschouwer tot een helder en vibrerend geheel verenigen. Het schilderij is daarmee een mooi voorbeeld van Koster's persoonlijke ontwikkeling binnen het Nederlandse neo-impressionisme. Zij combineert de vernieuwende kleur- en schildertechniek die zij in haar vroege jaren leerde kennen met een veel vrijere en persoonlijkere observatie van het landschap. De stevige penseelvoering en de heldere, soms bijna juweelachtige kleuren geven het Provençaalse landschap een bijzondere intensiteit en zonnigheid. Opvallend is bovendien de authentieke houten lijst, die volgens de overlevering nog uit het bezit van de kunstenares zelf afkomstig is. Daarmee vormt de lijst meer dan alleen een omlijsting: zij maakt deel uit van de geschiedenis van het schilderij. Het werk bleef vervolgens in Frankrijk en kon daar door Bruning Heintz worden aangekocht, waarmee een bijzondere lijn is ontstaan van de kunstenares, via Frankrijk, naar de huidige collectie.
Over de kunstenaar
Jo Koster werd in 1868 geboren als dochter in een officiersgezin. Door de regelmatige overplaatsingen van haar vader kon het gezin nooit echt aan een plaats hechten. Dit is waarschijnlijk een voor de belangrijkste verklaringen voor het feit dat Jo Koster er later als kunstenares zo’n zwervend bestaan op nahield. Op de middelbare school kreeg Jo Koster haar eerste tekenles. Nadat zij talent toonde mocht zij in 1885 naar de Rijksnormaalschool voor Tekenonderwijs in Amsterdam en in 1888 naar de Academie in Rotterdam. Na haar academietijd werkte ze enige tijd in een vrij klassieke wijze als portretschilderes. In 1894 trekt ze naar Parijs en later naar Brussel komt ze in aanraking met de op dat moment in zwang zijnde post-impressionistische experimenten. Als ze naar Nederland terugkomt, vestigt ze zich na enige omzwervingen in het kunstenaarsdorp Laren waar ze beïnvloed wordt door de schilder Ferdinand Hart Nibbrig en in contact komt met de kunstpedagoog H.P. Bremmer. In 1902 verhuist Jo Koster naar Zwolle en ontdekt het nabijgelegen pittoreske Staphorst als onderwerp. Ze verhuist naar Hattem en begint zich, om zich te onderscheiden van andere kunstenaars met de naam Koster, Jo Koster van Hattem te noemen. Door haar contacten met Bremmer en haar schilderwijze wordt ze ook vaak tot de ‘Bremmerianen’ gerekend. Dit mede door haar geheel eigen en in het bijzonder door Vincent van Gogh, Bremmer en Hart Nibrig beïnvloede variatie van het divisionisme. In de jaren 20 en 30 woont en werkt Jo Koster langere tijden in Italië, Frankrijk, Spanje en Duitsland. Werk van Jo Koster is o.a. te vinden in het Voerman museum te Hattem, het Stedelijk Museum Kampen en het Singer Museum te Laren.