Piet van Wijngaerdt
Barre winter in het Vondelpark
Over het schilderij
Dit schilderij van Piet van Wijngaerdt toont een verstild wintertafereel dat vermoedelijk gesitueerd is in het Vondelpark in Amsterdam. In een zacht besneeuwd landschap beweegt een groep figuren zich door de koude buitenlucht. Centraal staat een vrouw met een kinderwagen, omringd door enkele voorbijgangers die zich lijken te verzamelen rond een donkere plek in de sneeuw waar vogels samenkomen. De mensen zijn niet individueel uitgewerkt, maar eerder schetsmatig aangeduid; het zijn anonieme figuren die vooral bijdragen aan de algehele sfeer van het werk. De compositie is los en natuurlijk, alsof een vluchtig moment is vastgelegd. Op de achtergrond lossen bomen en paden op in een nevelige, bijna dromerige ruimte, waardoor een gevoel van stilte en afstand ontstaat. Het kleurgebruik is ingetogen en harmonieus, met overwegend grijsgroene, bruine en zwartachtige tonen. Het wit van de sneeuw is nergens helder, maar juist gebroken en gedempt, wat het winterse karakter versterkt. Dit werk lijkt te dateren uit een vroege fase in het oeuvre van Van Wijngaerdt, waarin hij nog experimenteerde met het opnemen van figuren in zijn landschappen. Tegelijkertijd zijn al duidelijke kenmerken zichtbaar van de latere Bergense School, waarvan hij medeoprichter zou worden, zoals de nadruk op stemming, vereenvoudiging van vormen en een krachtig, aards kleurenpalet.
Over de kunstenaar
Piet van Wijngaerdt was samen met Henri le Fauconnier een van de grondleggers van de 'Bergense School' en het nieuw/Noordhollands expressionisme. Het werk van Van Wijngaerdt liet zien hoe dat expressionisme eruit zag. Het was opgezet in een strakke vormgeving waarbinnen geen ruimte was voor onnodige details. Enige invloed van het kubisme was onmiskenbaar en de donkere kleuren kregen extra glans door de felle kleurcontrasten. Het waren hoogtijdagen in zijn oeuvre. Waren zijn onderwerpen tussen 1914 en 1919 hoofdzakelijk landschappen en strak opgezette stillevens, daarna zou het figuur zijn intrede doen: hardwerkende boeren, de maaier, de schipper, de jager, de boer met zijn paard of de boerin op het land. In een stoere vormentaal en sobere kleuren met felle contrasten zette hij rond 1920-1922 ook dit 'Boerenvolk' neer. Het werk werd onmiddellijk aangekocht door de Bergense verzamelaar Piet Boendermaker. De jaren 1914 tot 1925 vormden de gloriejaren in het oeuvre van de schilder. Daarna zou hij niet meer tot een wezenlijke stijlverandering komen. Van Wijngaerdt exposeerde in het Stedelijk Museum Amsterdam in 1918, 1924 en 1935 en in kunstzaal Mak van Waaij aan het Rokin in Amsterdam en in de Lakenhal te Leiden. In 1954 vond opnieuw in het Stedelijk Museum in Amsterdam ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag een tentoonstelling plaats. Werk van Van Wijngaerdt is onder andere opgenomen in de collecties van het Stedelijk Museum Amsterdam, het Dordrechts Museum en het Frans Hals Museum in Haarlem. In de Collectie Boendermaker bevonden zich 97 werken van hem.