Louise (Lou) Loeber
Kop met pijp
Over het schilderij
Man/kop met pijp uit 1928 laat prachtig zien hoe Lou Loeber op haar eigen manier de moderne kunst omarmde. Op het eerste gezicht lijkt het schilderij vooral een spel van strakke lijnen, rechthoeken en krachtige kleurvlakken. Geel, rood, blauw, wit en grijs worden samengehouden door stevige zwarte contouren. Alles oogt zorgvuldig geordend, bijna architectonisch. Maar wie langer kijkt, ontdekt dat achter deze abstracte compositie een menselijke figuur schuilgaat: het hoofd van een man met pijp. Juist daarin schuilt de kracht van dit werk. Loeber schildert geen traditioneel portret met herkenbare trekken of verfijnde details, maar bouwt haar figuur op uit vormen en vlakken. Het gezicht ontstaat uit grijze en witte delen, de donkere lijnen suggereren contouren en structuur, terwijl de rode en blauwe accenten het geheel levendig maken. De pijp is niet nadrukkelijk aanwezig, maar subtiel opgenomen in de compositie, alsof ook dat onderdeel geworden is van het ritme van lijnen en vlakken. Het schilderij ademt de geest van de jaren twintig: een tijd waarin kunstenaars op zoek gingen naar vernieuwing, helderheid en eenvoud. De invloed van modernistische stromingen zoals De Stijl is duidelijk voelbaar in het gebruik van primaire kleuren en geometrische vormen. Toch bleef Loeber altijd trouw aan haar eigen koers. Waar sommige tijdgenoten de zichtbare werkelijkheid volledig loslieten, bleef zij vasthouden aan herkenning. Haar werk balanceert daardoor op bijzondere wijze tussen abstractie en figuratie. Dat maakt Man/kop met pijp zo boeiend. Het is een schilderij dat zich niet meteen prijsgeeft, maar de kijker uitnodigt om te blijven zoeken. Eerst zie je kleur en compositie, daarna verschijnt langzaam de mens achter de vormen. Zo ontstaat een portret dat tegelijk streng en speels, afstandelijk en persoonlijk is. Dat dit werk jarenlang in bruikleen was bij Singer Laren is veelzeggend. Daar kwam het volledig tot zijn recht als voorbeeld van Nederlandse modernistische kunst uit het interbellum. Ook vandaag behoudt het schilderij zijn kracht: fris, eigentijds en verrassend modern. Het laat zien hoe Lou Loeber met een minimum aan middelen een maximum aan expressie wist te bereiken.
Over de kunstenaar
Lou Loeber was de dochter van een rijke fabrikant. Ze groeide op in de riante villa ‘Zonnehof’ op de grens van Laren en Blaricum. Haar ouders die zeer sociaal bewogen en kunstminnend waren lieten Lou schilderlessen volgen bij August Le Gras en Co Breman. Tussen 1915 tot 1918 volgt ze een opleiding aan de Rijksacademie in Amsterdam. Gedurende de jaren 1919-1920 krijgt ze les van de Larense schilderes Hans van Santen en maakt ze kennis met schilder/schrijver Toon Verhoef die haar in contact brengt met het kubisme en De Stijl. Verhoef wijst haar de weg van naturalisme naar de moderne geabstraheerde vormgeving. In de werken uit de periode 1920-21 zijn de eerste tekenen van verstrakking van vormen en versobering van kleuren herkenbaar. Bij de verzamelaar Sal Slijper bestudeert ze het werk van Piet Mondriaan. Onder invloed van Verhoef streeft ze naar een samenhang tussen de moderne kunst en het socialisme. Ze vindt dat haar werk voor het grote publiek bereikbaar moet zijn en ze gaat haar schilderijen vermenigvuldigen om zo de prijzen laag te houden. In 1927 bezoekt ze het Bauhaus en wordt ze lid van de ‘Socialistische Kunstenaarskring’. Net als haar buurman Bart van der Leck beschouwt ze volledig abstracte kunst als elitair en blijft voor haar de sterk geabstraheerde werkelijkheid het uitgangspunt. Ze trouwt in 1931 met de socialistische kunstenaar Dirk Koning. Haar werk blijft tot 1940, in overeenstemming met met haar socialistische principes, gebaseerd op herkenbare voorstellingen, hoewel zij in de vereenvoudiging van haar vormen zo ver gaat dat de latere schilderijen bijna geheel abstract zijn (zie de werken van Loeber elders op deze site). Het werk van Lou Loeber is opgenomen in de vaste collectie van o.a. het Rijksmuseum te Amsterdam, le Centre Pompidou in Parijs, Singer museum te Laren
