Wim Schuhmacher
Boslandschap Overveen
Over het schilderij
Dit schilderij van Wim Schuhmacher uit 1915 toont een rijk bebost gedeelte van de buitenplaats Elswout in Overveen (zie ook de laatste afbeelding), met op de voorgrond een brede, slingerende waterpartij. De compositie wordt gedomineerd door monumentale bomen, waarvan vooral de zware stam links en de breed uitwaaierende takken een natuurlijke coulisse vormen. Het water leidt het oog vanuit de voorgrond diep het landschap in en versterkt de ruimtelijke werking. Schuhmacher richt zich niet op een topografisch herkenbaar beeld, maar vooral op de sfeer en beleving van het parklandschap. Opvallend is het intense kleurgebruik: verschillende tinten groen worden afgewisseld met blauw, violet, geel en roze. Vooral de paarse en blauwe schaduwen geven het schilderij een bijzondere spanning. Ook het water is opgebouwd uit losse, levendige kleurtoetsen, waardoor het oppervlak voortdurend lijkt te bewegen en de omliggende bomen weerspiegelt. Het werk behoort tot Schuhmachers vroege periode, waarin hij sterk experimenteerde met licht, kleur en penseelvoering. Invloeden van het luminisme en van Vincent van Gogh zijn herkenbaar, maar de krachtige contouren en expressieve kleurcontrasten wijzen ook al vooruit naar zijn latere ontwikkeling als expressionistisch schilder. In deze periode schilderde Schuhmacher de natuur nog met een opvallend helder en rijk palet, heel anders dan het gedempte, vaak bijna monochrome kleurgebruik waarmee hij later bekend zou worden. De keuze voor Elswout is veelzeggend. De historische buitenplaats beschikt over monumentale bomen, waterpartijen en een karakteristieke landschappelijke aanleg die kunstenaars veel mogelijkheden bood om met licht en kleur te experimenteren. Het schilderij is opgenomen in de oeuvrecatalogus van Van Geest als nr. 32. In de literatuur wordt het aangeduid als Boslandschap en wordt Overveen als plaats van ontstaan vermeld, mogelijk specifiek de buitenplaats Elswout. Daarmee is het een mooi en karakteristiek voorbeeld van de vroege ontwikkeling van Wim Schuhmacher: een herkenbaar Nederlands landschap, vertaald in een expressief spel van kleur, licht en ritme.
Over de kunstenaar
Wim Schuhmacher, voluit Wijtze Gerrit Carel “Wim” Schuhmacher, werd geboren op 28 februari 1894 in Amsterdam en overleed daar op 5 juni 1986. Hij begon zijn loopbaan als huisschilder aan de ambachtsschool, maar ontwikkelde zich al vroeg tot kunstenaar. Rond 1911 werkte hij als assistent van de beroemde interieur- en decoratieschilder C.A. Lion Cachet, waarna hij zich steeds meer op vrij schilderwerk richtte. Hoewel hij grotendeels autodidact was, volgde hij avondlessen en vormde hij zichzelf door intensieve studie en experiment. In zijn jonge jaren liet Schuhmacher zich inspireren door kunstenaars als Breitner, Toorop en Van Gogh, maar ook door moderne stromingen die in Amsterdam opkwamen. Via tentoonstellingen maakte hij kennis met luminisme, neo-impressionisme, neocubisme en Duitse expressionisten. Rond 1924 ontwikkelde hij een geheel eigen stijl en nam hij afstand van invloeden van de Bergense School. Uiteindelijk groeide hij uit tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Nederlandse magisch realisme. Zijn werk staat bekend om de grote precisie en het gladde oppervlak zonder zichtbare penseelstreken. Vooral in zijn latere periode koos hij voor ingetogen, bijna zilverachtige tonen, wat hem de bijnaam “De Meester van het Grijs” opleverde. Schuhmacher schilderde uiteenlopende onderwerpen: stillevens, landschappen, portretten, stadsgezichten en interieurs. Reizen door Zuid- en West-Europa verrijkten zijn kleurgebruik en thematiek. Zijn schilderijen zijn vandaag te vinden in diverse Nederlandse musea en particuliere collecties. In de laatste fase van zijn leven werd hij minder productief door problemen met zijn gezichtsvermogen, maar zijn nalatenschap vormt een blijvende bijdrage aan de moderne Nederlandse kunst.
